Adviezen na een heup- of knieoperatie

Na een heup- of knieoperatie kunt u in het dagelijks leven allerlei praktische problemen ondervinden. Onderstaande adviezen zijn bedoeld om u zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. Vaak zijn deze adviezen al vóór de operatie nuttig. De adviezen gaan over handelingen als aan- en uitkleden, in- en uit bed komen en in- en uit de auto stappen. In sommige situaties kunt u gebruik maken van hulpmiddelen. Deze heeft u gezien tijdens de instructie op de afdeling ergotherapie. In deze folder leest u onder andere hoe u ze kunt gebruiken.

Beschrijving hulpmiddelen

Kleedstokje
Dit is een plastic buisje (60 cm lang). Aan het ene uiteinde zit een antislipdopje en het andere uiteinde heeft een platte kant.

Kousenaantrekker
Een flexibel gootje van kunststof waaraan twee katoenen linten bevestigd zijn.

Elastische veters
Met behulp hiervan maakt u van een veterschoen een soort instapper. De veters hoeven niet steeds opnieuw gestrikt te worden. Te koop bij een schoenreparateur.

Lange schoenlepel
Het ene uiteinde is uitgehold naar de vorm van de hiel en het andere uiteinde is omgebogen tot een haak.

Grijper
Soort tang met één hand te bedienen, voorzien van een magneetje.

Adviezen

Onderbroek aan- / uittrekken
Aan: leg de onderbroek op schoot met de voorkant boven. Pak nu de voorkant met de grijper. Breng de onderbroek naar het geopereerde been en steek uw voet door de opening. Trek de onderbroek omhoog met de grijper. U kunt de onderbroek dan verder op de normale manier over het niet-geopereerde been aantrekken. U kunt ook gebruik maken van een koord met aan de uiteinden een wasknijper. Leg de onderbroek op schoot met de voorkant naar boven. Maak de wasknijpers vast aan de voorzijde. Laat de onderbroek via het koord naar beneden zakken. Zodra de voet van het geopereerde been door de opening is trekt u de onderbroek met het koord omhoog en steekt u uw andere been door de andere opening.
Uit: Dit gaat het gemakkelijkst met behulp van het kleedstokje, de lange schoenlepel of de grijper. U duwt met behulp van het hulpmiddel de onderbroek vanaf de knie naar beneden over uw voet. Begin aan de niet-geopereerde zijde.
Sokken, kousen, panty aan- / uittrekken
Aan: buig de kousenaantrekker iets dicht, zodat zich een gootje vormt. Schuif nu de boord van de sok of kous om de kousenaantrekker, totdat deze in de uitsparing ligt. Schuif vervolgens de gehele sok of kous op zodat alle plooien in de uitsparing terecht komen. Laat nu het geheel zakken naar de vloer, steek de voet in de sok of kous en trek het geheel aan de katoenen linten omhoog. Het gootje moet achter de hiel langsgaan. Het aantrekken van de kous gaat gemakkelijker als u uw enkel en tenen beweegt. Bij het aantrekken van de sok schiet de kousenaantrekker vanzelf los.

Uit: met behulp van het kleedstokje of lange schoenlepel. Druk de platte kant van het kleedstokje naar achteren gericht in de sok of kous. Schuif nu de kous achter uw kuit en hiel langs uit. Als de sok of kous om uw voorvoet blijft hangen, zet uw voet dan plat op de grond en duw met het kleedstokje de kous op de grond. U kunt nu uw voet over de grond naar achteren bewegen en zo uit de sok of kous trekken.
Schoen aan- / uittrekken
Aan: indien nodig met behulp van de lange schoenlepel. Schuif de schoenlepel in de achterkant van uw schoen. Houd hem tegen uw hiel aan en laat uw voet langzaam in de schoen glijden.
Uit: dit kan het beste met behulp van uw andere voet. U plaatst de neus van de ene schoen tegen de hiel van de andere schoen. Zorg ervoor dat uw heup hierbij niet naar buiten draait. Bij veterschoenen kunt u elastische veters gebruiken.
Voorwerp oprapen
Met de grijper kunt u lichte voorwerpen van de grond oprapen. Kleine voorwerpen waar voldoende ijzer inzit kunnen met het magneetje opgeraapt worden (spelden, munten, e.d.). Kledingstukken kunt u met het kleedstokje oprapen. Dit gaat als volgt: plaats het kleedstokje met het antislipdopje op bijvoorbeeld een handdoek. Draai het stokje om zijn as. De handdoek windt zich nu om het antislipdopje heen. Als u het stokje nu optilt, blijft de handdoek eraan hangen.
Wassen en drogen van het geopereerde been
Bij het wassen kunt u gebruik maken van een doucheborstel met een lange steel. Het platte gedeelte van het kleedstokje kunt u gebruiken om de handdoek tussen uw tenen te drukken. Zo kunt u uw voeten en tenen drogen. U kunt uw tenen ook droog föhnen.

Verdere tips en adviezen

Gebruik van het toilet
Het afvegen na toiletgebruik kunt u beter staand dan zittend doen. Dit voorkomt een mogelijk pijnlijke uitgangshouding.
Hoogte bed
Zorg ervoor dat uw bed op een goede hoogte is. De hoogte kunt u bepalen door een keukenstoel naast uw bed te zetten. De zitting moet even hoog zijn als de bovenzijde van de matras. Meet het verschil op en verhoog het bed met klossen (verkrijgbaar bij de Thuiszorg) of op een andere manier. Het matras moet redelijk stug zijn en niet te veel doorzakken. Als u op de rand van het bed zit, moet u met uw voeten op de grond kunnen komen.
In / uit bed gaan
In bed: sla de deken zover opzij dat ook het voeteneind open ligt. Ga met uw rug naar het bed staan, ter hoogte van het midden. Uw knieholten steunen tegen het bed. Plaats de voet van het geopereerde been een stukje naar voren. Buig uw knieën en heupen, plaats uw handen op het matras en ga zitten. Houd uw knieën tegen elkaar en breng de voet van het niet-geopereerde been achter het geopereerde been en strek beide knieën. Houd uw benen gestrekt en draai ze in bed en steun daarbij op uw handen. Als uw beide benen in bed liggen, trekt u uw voet achter het geopereerde been vandaan en plaatst deze op het bed, waarbij u uw knie opgetrokken heeft. U kunt zich nu in bed verplaatsen door te steunen op uw handen en op de voet van het opgetrokken, niet-geopereerde been. Als u recht in bed ligt, kunt u de deken(s) over uw benen trekken en gaan liggen.
Uit bed: Alles in omgekeerde volgorde.
In / uit de auto stappen
Instappen: parkeer de auto iets van de stoeprand. Schuif de stoel naar achteren en zet de rugleuning achterover. Zet het autoportier maximaal open en draai het raam open. U gaat met uw rug naar de stoel staan, waarbij de achterkant van uw benen tegen de drempel van het portier komen. Geef uw krukken of looprekje af en plaats de voet van het geopereerde been een stukje naar voren. Steun met uw rechterhand op de rugleuning van de stoel. Met uw linkerhand steunt u op het autoportier ter hoogte van het opengedraaide raam. Vraag uw begeleider om het portier vast te houden, zodat het niet dicht kan slaan. Ga dwars op de autostoel zitten. Bij stoffen bekleding gaat het draaien soms wat stroef. Een hulpmiddel kan een plastic zak zijn die u op de zitting legt. Een te diepe zitting kunt u opvullen met een kussen. Het is van belang dat u de gehele handeling rustig uitvoert. Vraag de begeleider uw beide benen tegelijk in de auto te plaatsen, ter hoogte van uw knieën. Zet de stoel weer in de oorspronkelijke stand. Als u op een plastic zak zit, moet u er rekening mee houden dat u onderuit kunt zakken tijdens het rijden. Uitstappen: bovenstaande in omgekeerde volgorde.
Voorwerpen vervoeren
Als u met twee elleboogkrukken loopt, hebt u geen handen vrij om iets te dragen. U kunt gebruik maken van een schort dat is voorzien van een zak, of een linnen tas met een lange schouderband die u diagonaal omhangt.
Huishoudelijke werkzaamheden
Probeer langdurig staan te vermijden. Werk als dat mogelijk is zittend of onderbreek staande activiteiten regelmatig. Als u gebruik maakt van stoel met een hoge zitting en armleuningen kunt u gemakkelijker zitten en opstaan.
Veiligheid
Om veilig in huis te kunnen lopen, is het verstandig om losse kleedjes te verwijderen. Zorg dat u in de woning voldoende ruimte hebt om zonder moeite met uw looprekje of elleboogkrukken te lopen. Als u moet traplopen, controleer dan of de trapleuning goed is bevestigd, zodat u er goed op kunt steunen.

Vragen?
Wij hopen dat deze informatie duidelijk is. Heeft u nog vragen, neem dan contact op met de afdeling Ergotherapie (Paramedisch Centrum), telefoon: (0570) 53 50 35.