Bodem Rielerenk zorgt voor slim energiebeheer nieuwbouw
Het Deventer Ziekenhuis wil op de Rielerenk een innovatief klimaatsysteem toepassen. Straks zullen voorraden warmte en koude diep in de bodem worden opgeslagen en op gezette tijden een fors deel van de energievoorziening van het nieuwe gebouw voor hun rekening nemen. Het systeem is bijzonder milieuvriendelijk en bovendien kostenbesparend.
In het nieuwe ziekenhuis worden mogelijk alle gebruiksruimten aangesloten op een centrale luchtbehandelinginstallatie. Afdelingen waarin radiatoren vanwege de veiligheid of uit oogpunt van hygiëne niet de voorkeur genieten, blijven zeker radiatorvrij. Anders dan in de jaren zeventig en tachtig wordt de gebruikte en overtollige energie straks niet naar buiten afgevoerd, maar tijdelijk in de diepere grondlagen van de Rielerenk opgeslagen. Warmte die in de zomer niet wordt gebruikt, wordt bewaard voor de winter. Onbenutte kou uit de winter is voor de verkoeling ‘s zomers. Het opslaan en hergebruik van energie levert het ziekenhuis een aanzienlijke besparing van de kosten voor regeling van het klimaat op. Berekeningen gaan uit van zestig procent per jaar.
Goede omgevingslucht
Door de afwezigheid van radiatoren in het nieuwe ziekenhuis komt er meer nuttige vloeroppervlakte ter beschikking. De inblaas- en afzuigroosters voor de luchtbehandeling worden immers in het plafond aangebracht en nemen geen extra ruimte meer in beslag. Plaatsing in het plafond maakt ook een vrije indeling van de werkkamer mogelijk. De verwarmingsinstallaties worden straks zoveel mogelijk op het dak geplaatst. De hoofdleidingen worden voornamelijk geplaatst in gangen en op plekken waar geen wijzigingen of uitbreidingen van het gebouw zijn te verwachten. Bij eventuele bouwkundige aanpassingen in de toekomst kan de hoofdstructuur van het installatieontwerp dan ook overeind blijven. Toch is een 'all air' luchtbehandelingsysteem niet alleen goed voor de gewenste flexibiliteit van het gebouw; ook de patiënten en medewerkers varen er wel bij. Door bijvoorbeeld te wisselen met de onderdruk of bovendruk van ventilatie kunnen patiëntenkamers gemakkelijk als isolatiekamer worden ingezet waardoor specifieke quarantainemaatregelen voor risicopatiënten niet langer nodig zijn. Omdat in iedere ruimte de ingeblazen buitenlucht wordt gefilterd, zullen patiënten en medewerkers in een hoge kwaliteit omgevingslucht verblijven. Luchtjes en verontreinigingen worden snel afgevoerd. Dat is met name van belang in spreek-/ onderzoekskamers, laboratoria, behandelkamers, functiekamers en prikkamers. De verwarming een graadje hoger of lager zetten gaat met een luchtinstallatie sneller dan met een traditionele cv-installatie: een mogelijkheid die in alle ruimten komt. In bijzonder droge perioden kan bevochtiging worden toegepast (vermindert ook de irritatie van slijmvliezen) en met het nieuwe luchtbehandelingsysteem mogen de ramen en deuren in het voor- en naseizoen gewoon open. ’s Winters en ’s zomers zorgt de techniek voor een behaaglijke binnenklimaat met voldoende verse lucht.
Onder de norm
‘Het energieconcept voor het nieuwe Deventer Ziekenhuis stoelt op drie pijlers’, zegt Cees van Mil, technisch coördinator van het Projectbureau Nieuwbouw. ‘Allereerst willen we het gebouw heel goed isoleren zodat we zo weinig mogelijk energie kwijt raken. Vervolgens proberen we zoveel mogelijk de gebruikte energie weer terug te winnen. Als we daarna alsnog energie moeten toevoeren, dan proberen we dat te realiseren met de inzet van alternatieve energiebronnen. Zo wordt het gebruik en verbruik van fossiele brandstoffen als olie en gas maximaal beperkt. Maar anders dan in de jaren zeventig hoeft het gebouw met dit systeem niet zo te worden dichtgestopt dat de gebruikers er een opgesloten gevoel in krijgen.’
In het nieuwe ziekenhuis wordt straks zo weinig mogelijk energie verspild. Zo wordt de energie die nog in de afgezogen lucht zit opgeslagen op ingenieuze wijze in de vorm van warmte of koude met een zogenaamd warmtewiel grotendeels teruggewonnen. De van restenergie ontdane retourlucht wordt vervolgens naar buiten afgeblazen en vervangen door nieuwe frisse buitenlucht. Deze buitenlucht wordt gefilterd en de temperatuur en vochtigheid aangepast. Hiervoor wordt de vrij gekomen energie weer gebruikt. Van Mil: ‘Maar de grootste winst verwachten we van het energie opslaan in de bodem. ’s Winters kunnen we bijvoorbeeld de koude buitenlucht voorverwarmen met het warme water dat uit de warme bron in de bodem komt en een temperatuur heeft van 15 à 17 graden. Daardoor hoef je nog maar weinig extra energie toe te voeren om de aanvoerlucht op de juiste gewenste temperatuur van plusminus 21 graden te krijgen. In de zomer koelen we de warme buitenlucht met koud water uit de koude bron. De koude bron heeft een gemiddelde temperatuur van ongeveer 8 tot 10 graden. We verwachten met dit systeem heel veel energie en geld te besparen en zo echt een goede bijdrage te leveren aan het milieu.’
De energiebesparende doelen van het nieuwe Deventer Ziekenhuis passen prima in de visie van de overheid. De Nederlandse Zorgfederatie (NZf) tekende enkele jaren geleden een akkoord met het ministerie van Economische Zaken en brancheverenigingen waarin staat dat zorginstellingen het energiegebruik met gemiddeld 30 procent moeten terugbrengen ten opzichte van de cijfers uit 1988. Het gebouw dat straks op de Rielerenk verrijst, voldoet ruimschoots aan deze norm en zal er zelfs de komende jaren nog ver onder blijven. De Europese Commissie is zo onder de indruk van de energieplannen dat het wil bekijken of het nieuwe Deventer Ziekenhuis een voorbeeld-ziekenhuis kan worden.
